Zgodnie z art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przepis ten został wprowadzony do Kodeksu cywilnego ustawą z dnia 30.05.2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw i obowiązuje od dnia 03.08.2008 r.

Czy oznacza to, że bliscy osób zmarłych w wyniku czynu niedozwolonego przed dniem 03.08.2008 r. nie mają prawa ubiegania się o zadośćuczynienie? W świetle kształtującego się orzecznictwa odpowiedź wydaje się przecząca. Roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia za śmierć najbliższej osoby wydaje się być uzasadnione w oparciu o art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c.

Na uprawnienie do dochodzenia tego roszczenia wskazał już niejednokrotnie Sąd Najwyższy. Najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r. (Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22.10.2010 r., III CZP 76/2010).

Sąd może przyznać najbliższemu członkowi rodziny zmarłego zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 w związku z art 24 § 1 k.c., także wtedy, gdy śmierć nastąpiła przed dniem 3 sierpnia 2008 r. wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (Uchwała z dnia 13.07.2011 r., III CZP 32/2011).

Stanowisko to potwierdził Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów postanowieniem z dnia 27.06.2014 r. o sygn. akt III CZP 2/14. Na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Rzecznika Ubezpieczonych (obecnie Rzecznik Finansowy) podejmował kwestię: Czy osobie najbliższej przysługuje z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę wynikającą z naruszenia jej dobra osobistego w postaci szczególnej więzi emocjonalnej ze zmarłym, nawet gdy śmierć nastąpiła przed dniem 03.08.2008 r.?

Sąd Najwyższy odmówił jednak podjęcia uchwały w ww. sprawie konkludując, że obecnie brak rozbieżności w orzecznictwie, a zatem brak również podstawy do podjęcia uchwały. Tym samym należy uznać, iż najbliższym przysługuje roszczenie o zadośćuczynienie nawet, gdy do zdarzenia powodującego śmierć doszło przed dniem 03.08.2008 r.