Proces odzyskiwania długu zaczyna się często od monitoringu płatności wierzytelności jeszcze niewymagalnych. Proces ten ma  na celu głównie zdyscyplinowanie płatnika i wywarcie na nim świadomości, że wierzyciel „interesuje się” swoją należnością.

Szczególnie o obecnej sytuacji gospodarczo ekonomicznej,  tego typu działania są bardzo istotne i w dużym stopniu zapobiegają rozpoczęciu procesu zasadniczej windykacji długu.

Jeżeli jednak już dojdzie do etapu windykacji, cały proces odzyskiwania wierzytelności może zakończyć się w sądzie, a następnie u komornika. Finał egzekucji komorniczej często bywa niekorzystny dla wierzyciela i o tym w poniższym artykule.

Koszty komornicze – ważne zmiany w prawie

Warto przypomnieć, że 1 stycznia 2019 r. wszedł w życie kluczowy akt prawny – ustawa o kosztach komorniczych [Dz. U. z 2021 r. poz. 210].

Do tej pory o kosztach komorniczych mówiła ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Regulowała ona kwestię kosztów w razie umorzenia egzekucji zupełnie inaczej, niż ma to miejsce w aktualnym stanie prawnym. Niestety – mówiąc w skrócie – zmiany nie są korzystne dla wierzycieli. To poważna zmiana w stosunku do poprzedniego stanu prawnego, w którym opłata stosunkowa w takich przypadkach obciążała dłużnika.

Co powoduje umorzenie egzekucji?

Zgodnie z art. 770 KPC – dłużnik zwraca wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Koszty te ściąga się wraz z egzekwowanym świadczeniem.

W przypadku jednak egzekucji bezskutecznej,  tymi kosztami  obarczony jest wierzyciel.

Umorzenie egzekucji i opłata stosunkowa za umorzenie egzekucji

Art. 29 Ustawy o kosztach komorniczych, stanowi między innymi, iż w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego:

  • na wniosek wierzyciela
  • jeżeli wierzyciel w ciągu sześciu miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania ( tzw. bezczynność wierzyciela),

ustawa nakłada na wierzyciela obowiązek poniesienia opłaty stosunkowej w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania. Pod pojęciem „świadczenia pozostałego do wyegzekwowania” rozumie się różnicę  między wartością świadczenia wskazanego we wniosku o przeprowadzenie egzekucji, a wartością świadczenia wyegzekwowaną przez komornika.

Zgodnie z art. 23 Ustawy o kosztach komorniczych, Do wartości świadczenia wlicza się należność główną wraz z odsetkami, kosztami i innymi należnościami ubocznymi, z wyjątkiem kosztów zastępstwa prawnego i kosztów komorniczych należnych w postępowaniu egzekucyjnym, w którym jest obliczana opłata.

Zawieszenie egzekucji z uwagi na zgon dłużnika

Zgodnie z art. 819 KPC komornik zawiesza postępowanie z urzędu w przypadku śmierci dłużnika. W tym wypadku wierzyciel może  wszcząć postępowanie spadkowe celem odzyskania długu od spadkobierców dłużnika albo pozostawać w tym zakresie bezczynny.  W obu sytuacjach wierzyciel nie uniknie jednak poniesienia kosztów – opłat związanych z postępowaniem spadkowym lub opłaty stosunkowej z art. 29 ust. 1 Ustawy o kosztach komorniczych.

Umorzenie egzekucji w przypadku niecelowego wszczęcia egzekucji

Komornik ma obowiązek wydać postanowienie o pobraniu od wierzyciela opłaty stosunkowej w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia w przypadku, gdy:

  • wierzyciel oczywiście niecelowo wszczął egzekucję
  • wierzyciel wskazał we wniosku o wszczęcie egzekucji osobę niebędącą dłużnikiem

Druga przesłanka opłaty nie budzi wątpliwości, jednak problematycznym może być zrozumienie pojęcia „oczywiście niecelowego wszczęcia egzekucji”. W tym przypadku powinno decydować zachowanie dłużnika, tj. czy wystąpiły podstawy do wszczęcia postepowania.

Umorzenie egzekucji w innych przypadkach

W przypadkach innych, niż omówione wyżej, zgodnie z art. 29 ust.4 ustawy o kosztach komorniczych , komornik w razie umorzenia egzekucji ma obowiązek nałożyć na wierzyciela opłatę stosunkową w wysokości 150 zł.  Przepis ten znajduje zastosowanie przy najczęściej występującym powodzie umorzeń postępowań, czyli bezskuteczności.

Zgodnie z art. 29 ust.5 ustawy o kosztach komorniczych, opłaty tej nie pobiera się od:

  • osób fizycznych dochodzących roszczeń pracowniczych lub odszkodowawczych
  • jednostek samorządu terytorialnego
  • podmiotów, których przedmiotem działalności nie jest działalność finansowa i ubezpieczeniowa
  • podmiotów, których przedmiotem działalności jest działalność finansowa i ubezpieczeniowa – o ile są wierzycielami pierwotnymi (tj. tymi, u których powstało zadłużenie), a wierzytelność nie była przedmiotem obrotu,

o ile wszczęli egzekucję przed upływem 2 lat od powstania tytułu egzekucyjnego obejmującego daną wierzytelność. Termin ten biegnie więc od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu nakazującego spełnienie danego roszczenia – z wyjątkiem wyroków, które są wykonalne przed dniem uprawomocnienia się.

Egzekucja komornicza jest  rozwiązaniem w wyniku którego wiele spraw prowadzonych przez komorników finalnie nie prowadzi do zaspokojenia należności, a dodatkowo wiąże się z kosztami, które obciążają wierzyciela – o czym wyżej. Za sprawą zmian w przepisach, wierzyciele powinni jeszcze bardziej rozsądnie podejmować decyzje związane z przekazaniem spraw do specjalistycznych kancelarii prawniczych a następnie komorniczych.

Kancelaria Radców Prawnych Ryszewski Szubierajski Sp.k. wprowadziła przed czterema laty usługę monitoringu komorniczego. Proces ten w zdecydowany sposób powoduje osiągnięcie celu tej usługi – czyli zwiększenie skuteczności egzekucji ale także zapobiega niekorzystnym finansowo obciążeniom  wierzyciela dzięki zastosowaniu właściwego procesu zarządzania wierzytelnościami na etapie egzekucyjnym.

Bogusław Gębarowski