W dzisiejszej rzeczywistości bardzo często spotykamy się z okolicznością, iż na naszej nieruchomości zostały usytuowane urządzenia przesyłowe wykorzystywane przez przedsiębiorstwa do doprowadzania lub odprowadzania energii elektrycznej, ścieków, gazu itp. Częstokroć urządzenia te wpływają niekorzystnie na naszą nieruchomość, blokując możliwość jej normalnej eksploatacji czy też po prostu ją szpecąc i jednocześnie obniżając jej wartość rynkową. Co możemy wówczas zrobić?
Z pomocą w zaistniałej sytuacji przychodzi nam instytucja służebności przesyłu. Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym, które zostało wprowadzone do Kodeksu Cywilnego z dniem 3 sierpnia 2008 r. i zostało uregulowane w art. 305 (1) – 305 (4) k.c. Omawiana instytucja polega na tym, że nieruchomość na której znajdują się ww. urządzenia przesyłowe, o których szerzej mowa w art. 49 § 1 k.c., może zostać obciążona na rzecz przedsiębiorcy prawem polegającym na tym, że może on korzystać z tej nieruchomości w zakresie zgodnym z przeznaczeniem urządzeń przesyłowych.
Ustanowienie służebności przesyłu może nastąpić na mocy umowy pomiędzy właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości, a przedsiębiorca do którego należą urządzenia przesyłowe. Jest to najbardziej pożądana jednakże w praktyce ciężka do wypracowania forma ustanowienia służebności przesyłu. W przypadku braku porozumienia zarówno właściciel nieruchomości , jak również przedsiębiorca (jeżeli jest to konieczne dla właściwego korzystania z urządzeń) może żądać ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem. W powyższym przypadku koniecznym staje się wystąpienie na drogę postępowania sądowego i ustanowienie służebności przesyłu na mocy orzeczenia sądu, który stosuje w tym przypadku przepisy analogiczne jak przy ustanowieniu służebności drogi koniecznej.
Ustanowienie służebności przesyłu jest z założenia odpłatne. Wynagrodzenie przysługujące właścicielowi nieruchomości określane jest co do zasady jako jednorazowa kwota pieniężna, w uzasadnionych przypadkach może być jednakże ustalone jako świadczenie okresowe i wypłacane cyklicznie. Wysokość wynagrodzenia jest uzależniona od stopnia uciążliwości urządzeń przesyłowych i ich wpływu na nieruchomość, nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność w jaki dużym stopniu urządzenia przesyłowe ograniczają prawo własności np. uniemożliwiają wybudowanie domu o określonej wysokości. Służebność przesyłu może jednak zostać ustanowiona nieodpłatnie z uwagi na zasiedzenie służebności przez przedsiębiorstwo przesyłowe. Dzieje się tak w przypadku gdy przedsiębiorstwo wykaże, że przez 20 lat (w dobrej wierze) lub 30 lat (w złej wierze) wykonywali obowiązki właścicielskie w zakresie urządzeń przesyłowych.
Ustanowienie służebności przesyłu odbywa się „na przyszłość”, oznacza to, że jeżeli na nieruchomości urządzenia przesyłowe znajdują się od dłuższego czasu to instytucja ta nie jest właściwa do ubiegania się wynagrodzenia za okres wcześniejszy. Celem uzyskania „wynagrodzenia” za okresy przeszłe właściciel bądź użytkownik wieczysty powinien domagać się odszkodowania za bezumowne korzystnie z nieruchomości.