Roszczenie zwrotne (regresowe) jest prawem żądania przez Zakład Ubezpieczeń zwrotu wypłaconego w związku z powstałą szkodą odszkodowania od sprawcy zdarzenia.

W jakiej sytuacji ubezpieczyciel zażąda zwrotu pieniędzy?
Można wyróżnić dwa rodzaje przysługującego ubezpieczycielowi roszczenia regresowego:

  • regres typowy i
  • regres nietypowy.

Podstawą regresu typowego jest art. 828 Kodeksu Cywilnego. Przepis ten stanowi: „jeżeli nie umówiono się inaczej, z dniem zapłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na ubezpieczyciela do wysokości zapłaconego odszkodowania. Jeżeli zakład pokrył tylko część szkody, ubezpieczającemu przysługuje co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed roszczeniem ubezpieczyciela.” Dalej w § 2 cytowanego przepisu ustawodawca stanowi, że „Nie przechodzą na ubezpieczyciela roszczenia ubezpieczającego przeciwko osobom, z którymi ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, chyba że sprawca wyrządził szkodę umyślnie”. Oznacza to, że prawo regresu można ograniczyć lub wyłączyć, nie można go jednak rozszerzyć na osoby pozostające z ubezpieczającym we wspólnym gospodarstwie domowym w przypadku, gdy nie można im przypisać winy umyślnej. Zatem instytucja regresu typowego obejmuje swoim zastosowaniem sytuacje, w której ubezpieczyciel pokrył szkodę wyrządzoną w majątku ubezpieczającego przez osobę trzecią.

W wielu przypadkach sprawcą szkody za którą zakład ubezpieczeń ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą jest sam ubezpieczony lub osoba upoważniona przez niego do używania jego mienia. Ma to między innymi zastosowanie w przypadkach umowy ubezpieczenia OC. Instytucje regresu nietypowego reguluje art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Ustawodawca przewidział cztery sytuacje, w których Zakładowi Ubezpieczeń będzie przysługiwało roszczenie do sprawcy szkody o zwrot wypłaconego odszkodowania. Takimi sytuacjami są:

  1. wyrządzenie przez kierującego pojazdem szkody umyślne, w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości albo po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii;
  2. wejście w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa;
  3. nie posiadanie wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym, z wyjątkiem przypadków, gdy chodziło o ratowanie życia ludzkiego lub mienia albo o pościg za osobą podjęty bezpośrednio po popełnieniu przez nią przestępstwa;
  4. zbiegnięcie z miejsca zdarzenia.