Każdemu zdarzyć się może podróżować komunikacją publiczną bez ważnego biletu. Niejednokrotnie, w obliczu nieprawidłowo przeprowadzonej kontroli, brak ważnego dokumentu przewozu nie wynika z naszej winy. W wypadku przeprowadzenia kontroli pasażer często nie jest świadom swoich praw i czując się zobligowany dokonuje zapłaty wystawionego mu „mandatu”. W przedmiotowej sytuacji zadać należy sobie jednak kilka pytań. Po pierwsze, czym jest dokument wręczany nam przez kontrolera? Wbrew powszechnie stosowanemu nazewnictwu, blankiet, który otrzymujemy nie jest mandatem karnym w myśl przepisów prawa. Zgodnie bowiem z art. 95 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia postępowanie mandatowe prowadzi policja, a inne organy, gdy przepis szczególny tak stanowi. Nie istnieje jednak przepis, który uprawniałby kontrolerów dokumentów przewozowych do prowadzenia postępowania mandatowego, a więc do wystawienia nam mandatu karnego za brak dokumentu uprawniającego do przejazdu. Dokument wręczany przez kontrolera jest więc zgodnie z art. 33a § 3 ustawy prawo przewozowe wezwaniem do zapłaty. Rzeczone wezwanie zgodnie z § 8 rozporządzenia ministra transportu i budownictwa zawierać powinno:

  1. imię i nazwisko (nazwę) i adres zamieszkania (siedzibę) podmiotu, do którego kierowane jest wezwanie;
  2. serię i numer;
  3. tytuł roszczenia z uzasadnieniem;
  4. kwoty roszczenia – oddzielnie dla każdego tytułu roszczenia oraz łączną kwotę należności;
  5. termin uregulowania należności;
  6. nazwę banku i numer konta, na które należy wpłacić należność;
  7. pouczenie o możliwości złożenia reklamacji, ze wskazaniem adresu jednostki, w której można ją złożyć,
  8. rodzaj, serię i numer dokumentu tożsamości podróżnego;
  9. uwagi podróżnego;
  10. numer identyfikacyjny sporządzającego.

Od tak sporządzonego wezwania do zapłaty przysługuje nam reklamacja. Co istotne, prawidłowe wniesie reklamacji wymaga od nas zachowania pewnych przesłanek, zawartych w cytowanym powyżej rozporządzeniu. W myśl § 9 reklamacja musi być po pierwsze złożona w formie pisemnej po drugie złożona we wskazanej w pouczeniu jednostce organizacyjnej przewoźnika lub dowolnym punkcie odprawy tego przewoźnika oraz po trzecie nie później niż w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty. Ponadto powinna zawierać datę sporządzenia, imię i nazwisko (nazwę) i adres zamieszkania (siedzibę) przewoźnika oraz osoby składającej reklamację tytuł oraz uzasadnienie reklamacji, kwotę roszczenia, wykaz załączonych dokumentów, podpis osoby uprawnionej do wniesienia reklamacji. Na naszą reklamację przewoźnik zobowiązany jest złożyć odpowiedź niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia jej przyjęcia. W razie braków formalnych reklamacji przewoźnik jest zobowiązany do wezwania nas do uzupełnienia braków w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, z pouczeniem, że nieuzupełnienie ich w terminie spowoduje pozostanie reklamacji bez rozpoznania. Co istotne, nieudzielenie przez przewoźnika odpowiedzi na reklamację w terminie 30 dni od daty otrzymania odwołania skutkuje uwzględnieniem reklamacji. Ponadto w przypadku złożenia odwołania przez podróżnego od nieuwzględnionej w całości lub części reklamacji przewoźnik, w terminie 14 dni od daty wpływu odwołania, może zmienić rozstrzygnięcie, gdy dokonano błędnej oceny stanu faktycznego albo gdy zostały ujawnione nowe, istotne dla sprawy okoliczności, które nie były wczesnej znane.