Przełomowym momentem w polskim ustawodawstwie był  7 listopada 2019 roku, to wtedy do kodeksu postępowania cywilnego  wprowadzono regulacje dotyczące doręczeń korespondencji sądowej dla pozwanego. Bez wątpienia była to niesamowita rewolucja w polskich przepisach prawa. Wraz z wprowadzeniem tej regulacji z kodeksu postępowania cywilnego zniknęła ,,fikcja doręczeń przesyłek sądowych” w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z art.  1391§  1 kpc ,, Jeżeli pozwany, pomimo powtórzenia zawiadomienia zgodnie z art. 139 § 1 kpc zdanie drugie, nie odebrał pozwu lub innego pisma procesowego wywołującego potrzebę podjęcia obrony jego praw, a w sprawie nie doręczono mu wcześniej żadnego pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających i nie ma zastosowania art. 139 § 2-31 lub inny przepis szczególny przewidujący skutek doręczenia, przewodniczący zawiadamia o tym powoda, przesyłając mu przy tym odpis pisma dla pozwanego i zobowiązując do doręczenia tego pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika  §  2. Powód w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia mu zobowiązania, o którym mowa w § 1, składa do akt potwierdzenie doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika albo zwraca pismo i wskazuje aktualny adres pozwanego lub dowód, że pozwany przebywa pod adresem wskazanym w pozwie. Po bezskutecznym upływie terminu stosuje się przepis art. 177 § 1 pkt 6.”                                    Komornik z zasady działa na obszarze swojego rewiru, który obejmuje obszar właściwości jednego lub kilku sądów rejonowych (właściwość miejscowa). Od grudnia 2007r. w rewirze może działać więcej niż jeden komornik. Komornik, właściwy miejscowo nie może odmówić dokonania doręczenia za jego pośrednictwem zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. poz. 771 z późn. zm.; dalej: u.k.s.). Wraz z korespondencją dla pozwanego za pośrednictwem komornika, komornikowi przekazuje się, zobowiązanie sądu do doręczenia oraz wniosek od którego uiszcza się opłatę stałą na rachunek bankowy komornika w wysokości 60 zł.

W przypadku prawidłowego złożenia wniosku komornik przystępuje do podjęcia dalszych działań.

Pierwszym krokiem jest podjęcie próby doręczenia korespondencji kierowanej na adres wskazany we wniosku.

Zgodnie z nowym przepisem art. 3a u.k.s komornik powinien dokonać tego doręczenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania zlecenia. Komornik sądowy realizując zlecenie osobiście lub za pośrednictwem asesora komorniczego, który spełnia odpowiednie ustawowe wymogi udaje się pod wskazany we wniosku adres. Jeżeli pozwany znajduje się pod wskazanym adresem, po uprzednim wylegitymowaniu, poprzez okazanie dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, pozwany odbiera korespondencję i podpisuje zwrotne potwierdzenie odbioru, które stanowi dowód doręczenia. Jeżeli adresata nie zastano pod wskazanym we wniosku adresem, to komornik nie może pozostawić przesyłki innej osobie, która tam mieszka. W takiej sytuacji komornik może jednak żądać udzielenia niezbędnych informacji od podmiotów wskazanych w art. 761 § 11 pkt 13 k.p.c. (np. sąsiadów, obecnych domowników, obecnych lokatorów). Treść dokonanych ustaleń komornik zamieszcza w protokole z czynności komorniczych. Jeżeli komornik sądowy uzyska informację od domowników, sąsiadów, że pozwany pod danym adresem zamieszkuje, pozostawia on awizo wraz z informacją dotyczącą obioru korespondencji w kancelarii komornika w terminie 14 dni od dnia umieszczenia zawiadomienia. Gdy pozwany w wyżej wskazanym terminie tego nie uczyni, korespondencję uznaję się za skutecznie doręczoną w ostatnim dniu terminu.

W przypadku niedoręczenia korespondencji pozwanemu wraz z ustaleniem, że pozwany nie zamieszkuje pod danym adresem, lub w sytuacji  gdy komornikowi pomimo podjęcia wymaganych czynności nie uda się ustalić, czy adresat zamieszkuje pod wskazanym adresem, powód może wystąpić do komornika z wnioskiem o ustalenie aktualnego adresu zamieszkania. Opłata od tego wniosku jest opłatą stałą i wynosi 40 zł. Poprzez podjęcie czynności zmierzających do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania adresata, komornik może żądać niezbędnych informacji od podmiotów wymienionych w art. 761 § 11 pkt 3-6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Najczęściej jest to ZUS, Urząd Miasta czy różnego rodzaju instytucje finansowe takie jak banki. Po wykonanych czynnościach, bez względu na rezultat komornik wydaje postanowienie kończące zawierające  koszty postępowania jak również ustalenia podczas dokonanych czynności oraz protokół z przeprowadzonych czynności komorniczych.

Istnieją różne możliwości wywiązania się przez powoda z jego obowiązku, dotyczącego doręczenia korespondencji za pośrednictwem komornika oraz przekazania ustaleń do sądu zgodnie z ustawowymi terminami w zakresie zawieszenia oraz umorzenia postępowania, poprzez: złożenie dowodu doręczenia pozwanemu pisma za pośrednictwem komornika, wskazanie nowego adresu pozwanego wraz ze zwrotem korespondencji dla pozwanego; wykazanie, że dotychczasowy adres pozwanego podany w pozwie jest nieaktualny, czyli taki pod którym pozwany nie zamieszkuje lub nie jest jego adresem zameldowania oraz czynności podejmowane do ustalenia nowego adresu nie wykażą innego niż wskazany w pozwie.  W tej sytuacji powód wnosi o ustanowienie kuratora na podstawie art. 143 kpc w związku ze 144 kpc i uprawdopodobnia, że miejsce pozwanego nie jest znane i wyjaśnia dlaczego. Warto nadmienić, że przepisów o doręczeniu pozwu przez komornika nie stosuje się w elektronicznym postępowaniu upominawczym, co wynika z art. 505 (29) k.p.c. Doręczenie przez komornika nie ma więc zastosowania w licznych sprawach rozpoznawanych przez tzw. e-sąd w Lublinie.

Główną cechą nowej regulacji jest zapewnienie prawidłowego doręczenia pozwanemu pierwszego pisma procesowego jak również szybsza obrona jego praw. Regulacja z art. 1391 k.p.c. ma  swoich zwolenników jak i przeciwników zarówno wśród komorników jak również sądy lub fachowych pełnomocników ze względu na krótki 2 miesięczny termin na doręczenie korespondencji czy wskazanie adresu. Bez wątpienia instytucja „doręczeń za pośrednictwem komornika” jest dość problematyczna w polskim ustawodawstwie.

 

Klaudia Sadoska