Poszkodowany w wypadku umiera po jakimś czasie. Co dalej? Czy spadkobiercy mogą wstąpić w miejsce zmarłego. Co do zasady roszczenia o zadośćuczynienie nie można odziedziczyć. Są jednak pewne wyjątki.
Jak stanowią przepisy prawa spadkowego, prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów. Chodzi przede wszystkim o wszelkie prawa własności, posiadane środki pieniężne i inne. Trzeba jednak pamiętać, że nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą. Wskazać przy tym należy, co potwierdza orzecznictwo sądowe, że do praw ściśle związanych z osobą zmarłego należą też na przykład prawo do renty z art. 444 § 2 k.c. oraz prawo żądania wyłożenia z góry sumy na koszty leczenia lub na koszty przygotowania do innego zawodu, wskazane w art. 444 § 1 zd. 2 k.c., a także prawo do otrzymania zadośćuczynienia.
Są jednak pewne wyjątki. Zgodnie z art. 445 § 3 kc. roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.
Są ta ustawowe wyjątki. Uznanie roszczenia, bądź wytoczenie powództwa jeszcze za życia poszkodowanego. Mają one odpowiednie zastosowanie także do zadośćuczynienia, które należy się członkom najbliższej rodziny poszkodowanego z art. 446 § 4 k.c w razie śmierci powoda bądź powodów. Tak też stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 grudnia 2013 r., o sygnaturze III CZP 74/13.
Prawo do zadośćuczynienia, które ze swej natury jest osobiste, nie jest dziedziczne – na spadkobierców może przejść wyłącznie konkretne roszczenie, z którym za życia wystąpił pokrzywdzony (tak też stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt IV CSK 54/09, niepubl.) uznając, iż prawo do zadośćuczynienia ma charakter osobisty, a na spadkobierców przechodzi jedynie konkretne roszczenie, z którym za życia wystąpił pokrzywdzony (art. 445 § 3 k.c.).
Co oznacza natomiast uznanie roszczenia? Jak stwierdził Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 14 stycznia 2014 r., dla spełnienia przesłanki uznania roszczenia przewidzianej w art. 445 § 3 k.c. nie jest konieczne, aby uznanie dotyczyło konkretnej kwoty, a wystarczy uznanie roszczenia co do zasady, gdyż określenie wysokości należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia jest, zgodnie z brzmieniem art. 445 § 1 k.c. rzeczą sądu, a nie stron tego stosunku zobowiązaniowego.
Warto zauważyć, iż o ile roszczenia o naprawienie szkody jako ściśle związane z osobą zmarłego najczęściej nie są dziedziczone, o tyle obowiązek odszkodowawczy zmarłego sprawcy szkody na spadkobierców przechodzi.