Poniżej przedstawiamy krótki komentarz do dzisiejszego wyroku TSUE wydanego w sprawie C-744/24. Trybunał wskazał, że przepisy prawa Unii Europejskiej sprzeciwiają się pobieraniu odsetek od kosztów ubezpieczenia (co było przedmiotem pytania), niemniej rozszerzył to stanowisko na całość pozaodsetkowych kosztów kredytu.
Trybunał wyjaśnił jednak, że bank ma prawo do wynagrodzenia za pożyczenie pieniędzy na pokrycie tych kosztów, tyle że poprzez zastosowanie wyższego oprocentowania pozostałej części kredytu. Ostatecznie, z punktu widzenia kredytobiorcy, łączny koszt odpłatności za udzielenie kredytu może pozostać bez zmian, zmieni się jedynie mechanizm jego naliczania (pkt 60 wyroku).
Co istotne, Trybunał w uzasadnieniu wyroku w ogóle nie nawiązał zarówno do sankcji kredytu darmowego (SKD) jak i co do zasady proporcjonalności w kontekście tej potencjalnej wady umowy.
Biorąc pod uwagę wcześniejsze uwagi Trybunału dotyczące proporcjonalności sankcji zawarte w wyroku C-472/23, w naszej ocenie należy negatywnie odpowiedzieć na pytanie, czy uchybienie to może skutkować skutecznością złożenia oświadczenia o SKD.
Wstępna analiza uzasadnienia pozwala przyjąć, że wyrok ten nie powinien diametralnie zmienić obecnej tendencji orzeczniczej na niekorzyść banków. Ustawa o kredycie konsumenckim w żadnym miejscu nie wskazuje, aby kredytowanie pozaodsetkowych kosztów wiązało się z prawem do skorzystania z sankcji kredytu darmowego, o której mowa w art. 45 ustawy. Samo w sobie nie wpływa to również na prawidłowość wyliczenia RRSO czy określenie w umowie całkowitej kwoty kredytu. Choć kredytobiorcy właśnie w tym fakcie upatrują błędów uzasadniających SKD, stanowisko to nie jest zasadne. Niezależnie bowiem od dopuszczalności takiego mechanizmu, nie wpływa on na elementy umowy wymienione w art. 30 ustawy (pkt 4, 6, 7 itd.).
Zgodnie z wyrokiem TSUE w sprawie C-472/23: „okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, która okazuje się zawyżona ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe […] nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego”.
Treść dzisiejszego wyroku będzie wymagała pogłębionej analizy, niemniej wydaje się, że Trybunał już wcześniej przesądził, iż nawet uznanie kredytowania kosztów za potencjalną wadę nie powoduje skutku w postaci SKD. Wyrok w sprawie C-744/24 nie powinien być zatem przełomowy, choć może generować więcej pytań i niepewności niż przed jego wydaniem.
Autorzy:
Michał Szymankiewicz, radca prawny, Dyrektor Departamentu Procesowego Obsługi Zakładów Ubezpieczeń
Waldemar Szubert, radca prawny
