Raport Zwi\u0105zku Przedsi\u0119biorstw Finansowych \u201eZarz\u0105dzanie nale\u017cno\u015bciami w erze AI. Perspektywa 2030\u201d pokazuje do\u015b\u0107 jednoznacznie, w jakim kierunku zmierza bran\u017ca zarz\u0105dzania wierzytelno\u015bciami. Wedle publikacji 76,5 proc. respondent\u00f3w spodziewa si\u0119 najwi\u0119kszego wp\u0142ywu sztucznej inteligencji na automatyzacj\u0119 proces\u00f3w operacyjnych, a 70,6 proc. na analiz\u0119 danych i predykcj\u0119 skuteczno\u015bci odzyskania nale\u017cno\u015bci.<\/p>\n
Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce procesy operacyjne w zarz\u0105dzaniu wierzytelno\u015bciami ulegn\u0105 w znacznym stopniu automatyzacji. Specyfika bran\u017cy funkcjonuj\u0105cej w silnie uregulowanym \u015brodowisku wymaga od adopcji sztucznej inteligencji wyj\u0105tkowej dba\u0142o\u015bci o nadz\u00f3r nad wykorzystaniem tej technologii. Sztuczna inteligencja mo\u017ce wspiera\u0107 analiz\u0119 dokumentacji, porz\u0105dkowanie i klasyfikowanie spraw, wyszukiwanie informacji w du\u017cych zbiorach danych, przygotowywanie projekt\u00f3w pism i komunikacji, analiz\u0119 historii obs\u0142ugi sprawy, czy te\u017c identyfikowanie nieprawid\u0142owo\u015bci. W przypadku du\u017cych portfeli wierzytelno\u015bci szczeg\u00f3lne znaczenie mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c wsparcie analityczne przy ustalaniu kolejno\u015bci dzia\u0142a\u0144 i przewidywaniu skuteczno\u015bci okre\u015blonych strategii.<\/p>\n
W praktyce mo\u017ce to oznacza\u0107 znaczne skr\u00f3cenie czasu potrzebnego na wykonanie powtarzalnych czynno\u015bci i pozostawienie cz\u0142owiekowi wi\u0119kszej przestrzeni na to, czego technologia nadal nie wykonuje dobrze: ocen\u0119 konkretnej sytuacji, negocjacje, rozwi\u0105zywanie nietypowych problem\u00f3w i podejmowanie decyzji wymagaj\u0105cych znajomo\u015bci szerszego kontekstu. Jest to zreszt\u0105 sp\u00f3jne z wynikami badania ZPF. Respondenci najcz\u0119\u015bciej wskazywali negocjacje, budowanie relacji oraz podejmowanie decyzji w nietypowych lub z\u0142o\u017conych sprawach jako obszary, w kt\u00f3rych udzia\u0142 cz\u0142owieka pozostanie trudny do zast\u0105pienia.<\/p>\n
Problem polega na tym, \u017ce skala korzy\u015bci z automatyzacji idzie w parze ze skal\u0105 potencjalnego ryzyka.<\/p>\n
B\u0142\u0105d cz\u0142owieka dotyczy najcz\u0119\u015bciej jednostkowej sprawy. B\u0142\u0105d wpisany w zautomatyzowany proces mo\u017ce zosta\u0107 szybko powielony w setkach albo tysi\u0105cach spraw, zanim zostanie zauwa\u017cony. Niew\u0142a\u015bciwa regu\u0142a klasyfikacji, nierzetelna rekomendacja modelu, nieprawid\u0142owo dobrana grupa odbiorc\u00f3w czy b\u0142\u0119dnie wygenerowana komunikacja przestaj\u0105 by\u0107 w\u00f3wczas pojedynczym b\u0142\u0119dem operacyjnym, a rosn\u0105 do skali problemu systemowego.<\/p>\n
Do tego dochodz\u0105 zagro\u017cenia charakterystyczne dla samej technologii: halucynacje, AI bias<\/em>, utrata kontroli nad informacj\u0105 przekazywan\u0105 zewn\u0119trznemu dostawcy (naruszenie poufno\u015bci danych osobowych, tajemnicy zawodowej, tajemnicy przedsi\u0119biorstwa itp.), niew\u0142a\u015bciwa konfiguracja retencji danych, nieuprawniony dost\u0119p, brak mo\u017cliwo\u015bci odtworzenia sposobu wykorzystania systemu czy uzale\u017cnienie istotnego procesu od rozwi\u0105zania, nad kt\u00f3rym organizacja ma ograniczon\u0105 kontrol\u0119.<\/p>\n W bran\u017cy zarz\u0105dzania wierzytelno\u015bciami ryzyko jest szczeg\u00f3lnie istotne tak\u017ce z powodu charakteru przetwarzanych informacji. Dokumentacja spraw mo\u017ce zawiera\u0107 dane o sytuacji finansowej, historii zad\u0142u\u017cenia, post\u0119powaniach s\u0105dowych, sytuacji rodzinnej czy innych okoliczno\u015bciach dotycz\u0105cych konkretnej osoby. W przypadku kancelarii dochodzi do tego tajemnica zawodowa. Ustawa o radcach prawnych nak\u0142ada na radc\u0119 prawnego obowi\u0105zek zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym dowiedzia\u0142 si\u0119 w zwi\u0105zku z udzielaniem pomocy prawnej, a analogiczny obowi\u0105zek wynika z Prawa o adwokaturze.<\/p>\n Wdro\u017cenie AI w podmiocie zarz\u0105dzaj\u0105cym wierzytelno\u015bciami nie powinno zaczyna\u0107 si\u0119 od pytania, jaki model wybra\u0107, a od ustalenia, jakie informacje system otrzyma, gdzie b\u0119d\u0105 one przetwarzane, kto uzyska do nich dost\u0119p, czy dostawca mo\u017ce wykorzystywa\u0107 je do dalszego trenowania modeli, jak d\u0142ugo b\u0119d\u0105 przechowywane oraz czy organizacja b\u0119dzie w stanie odtworzy\u0107 spos\u00f3b wykorzystania wygenerowanego wyniku.<\/p>\n RODO wymaga uwzgl\u0119dniania ochrony danych ju\u017c na etapie projektowania procesu oraz stosowania \u015brodk\u00f3w technicznych i organizacyjnych adekwatnych do ryzyka. Przy niekt\u00f3rych zastosowaniach znaczenie b\u0119dzie mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c art. 22 RODO dotycz\u0105cy decyzji opartych wy\u0142\u0105cznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, je\u017celi wywo\u0142uj\u0105 one skutki prawne wobec osoby albo w podobny spos\u00f3b istotnie na ni\u0105 wp\u0142ywaj\u0105. Nie ka\u017cda automatyzacja procesu windykacyjnego b\u0119dzie oczywi\u015bcie tak\u0105 decyzj\u0105. Granica ta powinna jednak zosta\u0107 \u015bwiadomie oceniona ju\u017c na etapie projektowania konkretnego zastosowania AI.<\/p>\n W polskich realiach do AI Act dochodzi obowi\u0105zuj\u0105ca od sierpnia 2026 r. ustawa o systemach sztucznej inteligencji, kt\u00f3ra buduje krajowe ramy stosowania i nadzoru nad unijnymi przepisami (kt\u00f3re w najbli\u017cszym czasie zostan\u0105 wzbogacone o interpretacje Komisji Rozwoju Bezpiecze\u0144stwa Sztucznej Inteligencji). Otoczenie regulacyjne bran\u017cy jest jednak znacznie szersze ni\u017c AI Act i RODO.<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 podmiot\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 zarz\u0105dzaniem wierzytelno\u015bciami funkcjonuje bezpo\u015brednio w re\u017cimie nadzorczym rynku finansowego. Prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci w zakresie zarz\u0105dzania sekurytyzowanymi wierzytelno\u015bciami funduszu sekurytyzacyjnego wymaga zezwolenia KNF i wi\u0105\u017ce si\u0119 mi\u0119dzy innymi z obowi\u0105zkami dotycz\u0105cymi procedur, organizacji dzia\u0142alno\u015bci i zabezpieczenia informacji. Podmioty obs\u0142uguj\u0105ce kredyty r\u00f3wnie\u017c znajduj\u0105 si\u0119 pod nadzorem KNF.<\/p>\n Jest jeszcze jeden poziom regulacji, mniej widoczny, ale w praktyce bardzo istotny. Firmy windykacyjne i kancelarie cz\u0119sto \u015bwiadcz\u0105 us\u0142ugi na rzecz bank\u00f3w, towarzystw ubezpieczeniowych, funduszy i innych podmiot\u00f3w rynku finansowego. Obowi\u0105zki regulacyjne klienta znajduj\u0105 w\u00f3wczas odzwierciedlenie w umowach z jego dostawcami. Powstaje swoisty efekt regulacji po\u015bredniej: wymagania dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa informacji, audytu, podwykonawc\u00f3w, ci\u0105g\u0142o\u015bci dzia\u0142ania, lokalizacji danych czy zg\u0142aszania incydent\u00f3w staj\u0105 si\u0119 zobowi\u0105zaniami kontraktowymi wykonawcy.<\/p>\n W tym miejscu poj\u0119cie human-in-the-loop<\/em> przestaje by\u0107 technologicznym has\u0142em, a zaczyna mie\u0107 bardzo praktyczne znaczenie.<\/p>\n Prawid\u0142owo rozumiany nadz\u00f3r cz\u0142owieka nie polega na tym, \u017ce cz\u0142owiek otrzymuje wynik systemu i mechanicznie klika \u201ezatwierd\u017a\u201d. Taki model mo\u017ce wr\u0119cz wzmacnia\u0107 ryzyko b\u0142\u0119du automatyzacji, na kt\u00f3re zwraca uwag\u0119 sam AI Act. Cz\u0142owiek musi mie\u0107 informacje, kompetencje i faktyczn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zakwestionowania rekomendacji systemu, poprawienia jej albo ca\u0142kowitego odst\u0105pienia od jej wykorzystania.<\/p>\n Warto przy tym doprecyzowa\u0107 sam\u0105 kwesti\u0119 odpowiedzialno\u015bci. Podmiot wykorzystuj\u0105cy system nadal odpowiada za spos\u00f3b zorganizowania procesu. AI mo\u017ce przygotowa\u0107 rekomendacj\u0119, ale to organizacja musi okre\u015bli\u0107, kto, na jakiej podstawie i w jakich granicach mo\u017ce j\u0105 wykorzysta\u0107.<\/p>\n Dlatego odpowiedzialne wdro\u017cenie AI wymaga czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c regulaminu korzystania z LLM. Potrzebna jest wiedza o tym, jakie systemy s\u0105 wykorzystywane w organizacji, do jakich cel\u00f3w, na jakich danych i przez kogo. Potrzebne s\u0105 zasady dopuszczania nowych narz\u0119dzi, ocena dostawc\u00f3w, kontrola dost\u0119pu, rejestrowanie istotnych dzia\u0142a\u0144, testowanie jako\u015bci wynik\u00f3w, procedura reagowania na b\u0142\u0119dy i incydenty oraz okre\u015blenie proces\u00f3w, w kt\u00f3rych decyzja musi pozosta\u0107 po stronie cz\u0142owieka. R\u00f3wnie wa\u017cne s\u0105 kompetencje pracownik\u00f3w. AI Act przewiduje obowi\u0105zek podejmowania przez dostawc\u00f3w i podmioty stosuj\u0105ce AI dzia\u0142a\u0144 wspieraj\u0105cych rozw\u00f3j odpowiednich kompetencji os\u00f3b korzystaj\u0105cych z tych system\u00f3w.<\/p>\n W efekcie najwi\u0119ksz\u0105 przewag\u0105 firm zarz\u0105dzaj\u0105cych wierzytelno\u015bciami do 2030 r. mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 nie samo posiadanie najbardziej zaawansowanych modeli, a umiej\u0119tno\u015b\u0107 eksploatacji w bezpieczny i \u015bwiadomy spos\u00f3b.<\/p>\n W bran\u017cy opartej na zaufaniu klient\u00f3w instytucjonalnych, przetwarzaj\u0105cej ogromn\u0105 liczb\u0119 danych i funkcjonuj\u0105cej w bezpo\u015brednim i po\u015brednim silnie uregulowanym re\u017cimie, bezpiecze\u0144stwo informacji, zgodno\u015b\u0107 i w\u0142a\u015bciwy nadz\u00f3r nad AI nie s\u0105 przeszkod\u0105 dla innowacji, a warunkiem jej bezpiecznego skalowania.<\/p>\n W Kancelarii Radc\u00f3w Prawnych Ryszewski, Szubierajski wychodzimy z za\u0142o\u017cenia, \u017ce narz\u0119dzia AI jest tak efektywne jak wiedza jego u\u017cytkownika, dlatego k\u0142adziemy szczeg\u00f3lny nacisk na kwestie zwi\u0105zane z kompetencjami oraz bezpiecze\u0144stwem informacji. Wierzymy, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 zarz\u0105dzania wierzytelno\u015bciami nale\u017cy do tych, kt\u00f3rzy nie tylko zaadoptuj\u0105 t\u0119 technologi\u0119 w efektywny spos\u00f3b, ale przede wszystkim uczyni\u0105 to w spos\u00f3b gwarantuj\u0105cy bezpiecze\u0144stwo naszym partnerom.<\/p>\n <\/p>\n Oskar Chmielewski<\/p>\n Prawnik<\/p>\n Audytor Wiod\u0105cy Systemu Zarz\u0105dzania Sztuczn\u0105 Inteligencj\u0105 ISO 42001<\/p>\n Audytor Wewn\u0119trzny Systemu Zarz\u0105dzania Bezpiecze\u0144stwem Informacji ISO 27001<\/p>\n Absolwent studi\u00f3w podyplomowych na kierunku Prawo Nowoczesnych Technologii<\/p>\n Koordynator Bezpiecze\u0144stwa Informacji i Compliance, AI Officer<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Raport Zwi\u0105zku Przedsi\u0119biorstw Finansowych \u201eZarz\u0105dzanie nale\u017cno\u015bciami w erze AI. Perspektywa 2030\u201d pokazuje do\u015b\u0107 jednoznacznie, w jakim kierunku zmierza bran\u017ca zarz\u0105dzania wierzytelno\u015bciami. Wedle publikacji 76,5 proc. respondent\u00f3w spodziewa si\u0119 najwi\u0119kszego wp\u0142ywu sztucznej inteligencji na automatyzacj\u0119 proces\u00f3w operacyjnych, a 70,6 proc. na analiz\u0119 danych i predykcj\u0119 skuteczno\u015bci odzyskania nale\u017cno\u015bci. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce procesy operacyjne w zarz\u0105dzaniu […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":5727,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,27],"tags":[],"class_list":["post-5726","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-obsluga-prawna","entry","has-media"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t