<\/p>\n
W dobie dynamicznego rozwoju elektronicznych us\u0142ug p\u0142atniczych oraz g\u0142o\u015bnych przypadk\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci przest\u0119pczej z tym zwi\u0105zanych kwestia odpowiedzialno\u015bci instytucji finansowej za nieautoryzowane transakcje p\u0142atnicze jawi si\u0119 jako jeden z kluczowych element\u00f3w funkcjonowania podmiot\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych w bran\u017cy rozlicze\u0144.<\/p>\n
Na instytucje finansowe, przede wszystkim banki, organy kontroli nak\u0142adaj\u0105 kolejne kary i kwestionuj\u0105 ich spos\u00f3b rozliczania si\u0119 z klientami oraz odpowiedzi na sk\u0142adane przez nich reklamacj\u0119 w zwi\u0105zku z nieautoryzowanymi transakcjami p\u0142atniczymi.<\/p>\n
Na rynku pojawi\u0142y si\u0119 ponadto kancelarie odszkodowawcze, kt\u00f3re specjalizuj\u0105 si\u0119 w odzyskiwaniu na rzecz poszkodowanych od bank\u00f3w \u015brodk\u00f3w utraconych w zwi\u0105zku z niezamierzonymi przez nich transakcjami.<\/p>\n
Poj\u0119cia transakcji p\u0142atniczej i nieautoryzowanej transakcji p\u0142atniczej<\/strong><\/p>\n Transakcja p\u0142atnicza to zgodnie z ustaw\u0105 o us\u0142ugach p\u0142atniczych, transakcja p\u0142atnicza to zainicjowana przez p\u0142atnika lub odbiorc\u0119 wp\u0142at\u0119, transfer lub wyp\u0142ata \u015brodk\u00f3w pieni\u0119\u017cnych. Definicja jest zatem bardzo szeroka i w praktyce b\u0119dzie obejmowa\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 przesuni\u0119\u0107 \u015brodk\u00f3w pieni\u0119\u017cnych na zgromadzonym rachunku (np. w drodze zap\u0142aty kart\u0105, blikiem, przelewem natychmiastowym, wyp\u0142aty got\u00f3wki w bankomacie). W polskim porz\u0105dku prawym brak jest legalnej definicji transakcji nieautoryzowanej. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o us\u0142ugach p\u0142atniczych, transakcja p\u0142atnicza pozostaje autoryzowan\u0105 jedynie w\u00f3wczas, gdy u\u017cytkownik (Klient np. banku) wyrazi\u0142 na ni\u0105 zgod\u0119 \u2013 w spos\u00f3b przewidziany w umowie pomi\u0119dzy nim, a dostawc\u0105 us\u0142ug p\u0142atniczych \u2013 np. bankiem. W innym wypadku, na zasadzie przeciwie\u0144stwa, transakcja jest nieautoryzowana co skutkuje obowi\u0105zkiem niezw\u0142ocznego zwrotu \u015brodk\u00f3w<\/strong> u\u017cytkownikowi (art. 46 ust. 1 ustawy).<\/p>\n Zasady zwrotu \u015brodk\u00f3w z nieautoryzowanej transakcji p\u0142atniczej przez instytucje finansow\u0105<\/strong><\/p>\n Wy\u017cej wskazana regulacja ustawowa tj. art. 46 ust. 1 Ustawy stanowi, \u017ce instytucja finansowana w przypadku wyst\u0105pienia nieautoryzowanej transakcji p\u0142atniczej jest zobowi\u0105zana do niezw\u0142ocznego zwrotu \u015brodk\u00f3w u\u017cytkownikowi. Obowi\u0105zek ten powstaje w momencie zg\u0142oszenia przez u\u017cytkownika wyst\u0105pienia takiej transakcji lub te\u017c w momencie zauwa\u017cania jej samodzielnie przez instytucj\u0119 finansow\u0105. Termin \u201eniezw\u0142ocznie\u201d\u00a0<\/strong>zosta\u0142 bardzo rygorystycznie okre\u015blony w przepisach ww. Ustawy i oznacza on, \u017ce instytucja finansowa powinna dokona\u0107 takiego zwrotu \u015brodk\u00f3w \u201e(\u2026)do ko\u0144ca dnia roboczego nast\u0119puj\u0105cego po dniu stwierdzenia wyst\u0105pienia nieautoryzowanej transakcji, kt\u00f3r\u0105 zosta\u0142 obci\u0105\u017cony rachunek p\u0142atnika, lub po dniu otrzymania stosownego zg\u0142oszenia, zwraca p\u0142atnikowi kwot\u0119 nieautoryzowanej transakcji p\u0142atniczej(\u2026)\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n Ustawodawca na\u0142o\u017cy\u0142 zatem na instytucje finansowe rygorystyczne obowi\u0105zki w przypadku wyst\u0105pienia zdarzenia nieautoryzowanej transakcji p\u0142atniczej. Powy\u017csze stanowi implementacje przepis\u00f3w unijnych wynikaj\u0105cych z Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015\/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. (dalej: Dyrektywy PSD2).<\/p>\n Od wy\u017cej wskazanego obowi\u0105zku zwrotu \u015brodk\u00f3w ustawodawca przewidzia\u0142 wyj\u0105tki.<\/u><\/strong>\u00a0<\/strong>Instytucja finansowa mo\u017ce uwolni\u0107 si\u0119 od takiego obowi\u0105zku niezw\u0142ocznego zwrotu \u015brodk\u00f3w w przypadku gdy \u201e(\u2026) ma uzasadnione i nale\u017cycie udokumentowane podstawy, aby podejrzewa\u0107 oszustwo, i poinformuje o tym w formie pisemnej organy powo\u0142ane do \u015bcigania przest\u0119pstw\u201d.\u00a0<\/em><\/strong>(art. 46 ust. 1 Ustawy). Ustawa wprowadza ponadto obowi\u0105zek zg\u0142aszania niezw\u0142ocznie dostawcy lub podmiotowi wskazanemu przez dostawc\u0119 stwierdzenie utraty, kradzie\u017cy, przyw\u0142aszczenia albo nieuprawnionego u\u017cycia instrumentu p\u0142atniczego lub nieuprawnionego dost\u0119pu do tego instrumentu.<\/u><\/strong> Brak dope\u0142nienia tego obowi\u0105zku, skutkowa\u0107 b\u0119dzie uwolnieniem od odpowiedzialno\u015bci.\u00a0Drug\u0105 sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej instytucja finansowa zwolniona jest z obowi\u0105zku zwrotu \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re ju\u017c zosta\u0142y utracone, nast\u0119puj\u0119 w\u00f3wczas gdy u\u017cytkownik zgodnie z art. 44 ust. 2 Ustawy nie poinformuje instytucji p\u0142atniczej o jej wyst\u0105pieniu w terminie 13 miesi\u0119cy od dnia obci\u0105\u017cenia rachunku p\u0142atniczego albo od dnia, w kt\u00f3rym transakcja mia\u0142a by\u0107 wykonana.<\/p>\n Polski ustawodawca zdecydowa\u0142 si\u0119 na wprowadzenie surowego modelu odpowiedzialno\u015bci, w kt\u00f3rym to instytucja finansowa musi podj\u0105\u0107 inicjatyw\u0119 dowodow\u0105, \u017ceby unikn\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015bci. U\u017cytkownik musi zasadniczo wy\u0142\u0105cznie wykaza\u0107, \u017ce dosz\u0142o do transakcji oraz oceni\u0107 j\u0105 jako nieautoryzowan\u0105, nie przedstawiaj\u0105c na to \u017cadnych dowod\u00f3w. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy, to na dostawcy us\u0142ug (instytucji finansowej)\u201d(\u2026)spoczywa ci\u0119\u017car udowodnienia, \u017ce transakcja p\u0142atnicza zosta\u0142a autoryzowana i prawid\u0142owo zapisana w systemie s\u0142u\u017c\u0105cym do obs\u0142ugi transakcji p\u0142atniczych dostawcy oraz \u017ce nie mia\u0142a na ni\u0105 wp\u0142ywu awaria techniczna ani innego rodzaju usterka zwi\u0105zana z us\u0142ug\u0105 p\u0142atnicz\u0105 \u015bwiadczon\u0105 przez tego dostawc\u0119, w tym dostawc\u0119 \u015bwiadcz\u0105cego us\u0142ug\u0119 inicjowania transakcji p\u0142atniczej.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n Szczeg\u00f3\u0142owy zakres odpowiedzialno\u015bci instytucji finansowej<\/strong><\/p>\n Zlecaj\u0105cy p\u0142atno\u015b\u0107 odpowiada za nieautoryzowane transakcje p\u0142atnicze do wysoko\u015bci r\u00f3wnowarto\u015bci w walucie polskiej 50 euro, ustalonej przy zastosowaniu kursu \u015bredniego og\u0142aszanego przez NBP obowi\u0105zuj\u0105cego w dniu wykonania transakcji, je\u017celi nieautoryzowana transakcja jest skutkiem: 1) pos\u0142u\u017cenia si\u0119 utraconym przez p\u0142atnika albo skradzionym p\u0142atnikowi instrumentem p\u0142atniczym lub 2) przyw\u0142aszczenia instrumentu p\u0142atniczego. Ograniczenie nie ma zastosowania, w przypadku gdy: 1) poszkodowany nie mia\u0142 mo\u017cliwo\u015bci stwierdzenia utraty, kradzie\u017cy lub przyw\u0142aszczenia instrumentu p\u0142atniczego przed wykonaniem transakcji p\u0142atniczej, z wyj\u0105tkiem przypadku gdy dzia\u0142a\u0142 umy\u015blnie, lub \u00a02) utrata instrumentu p\u0142atniczego przed wykonaniem transakcji p\u0142atniczej zosta\u0142a spowodowana dzia\u0142aniem lub zaniechaniem ze strony pracownika, agenta lub oddzia\u0142u dostawcy poszkodowanego lub podmiotu \u015bwiadcz\u0105cego na jego rzecz us\u0142ugi. <\/strong>P\u0142atnik (poszkodowany, odpowiada w miejsce instytucji finansowej za nieautoryzowane transakcje p\u0142atnicze w pe\u0142nej wysoko\u015bci, je\u017celi doprowadzi\u0142 do nich umy\u015blnie albo w wyniku umy\u015blnego lub b\u0119d\u0105cego skutkiem ra\u017c\u0105cego niedbalstwa naruszenia co najmniej jednego z obowi\u0105zk\u00f3w, o kt\u00f3rych mowa w art. 42 (zgodnie z art. 42. 1. U\u017cytkownik uprawniony do korzystania z instrumentu p\u0142atniczego jest obowi\u0105zany: 1) korzysta\u0107 z instrumentu p\u0142atniczego zgodnie z umow\u0105 ramow\u0105 oraz 2) zg\u0142asza\u0107 niezw\u0142ocznie dostawcy lub podmiotowi wskazanemu przez dostawc\u0119 stwierdzenie utraty, kradzie\u017cy, przyw\u0142aszczenia albo nieuprawnionego u\u017cycia instrumentu p\u0142atniczego lub nieuprawnionego dost\u0119pu do tego instrumentu. 2. W celu spe\u0142nienia obowi\u0105zku, o kt\u00f3rym mowa w ust. 1 pkt 1, u\u017cytkownik, z chwil\u0105 otrzymania instrumentu p\u0142atniczego, podejmuje niezb\u0119dne \u015brodki s\u0142u\u017c\u0105ce zapobie\u017ceniu naruszeniu indywidualnych danych uwierzytelniaj\u0105cych, w szczeg\u00f3lno\u015bci jest obowi\u0105zany do przechowywania instrumentu p\u0142atniczego z zachowaniem nale\u017cytej staranno\u015bci oraz nieudost\u0119pniania go osobom nieuprawnionym. 3. Umowa ramowa, o kt\u00f3rej mowa w ust. 1 pkt 1, powinna zawiera\u0107 obiektywne, niedyskryminuj\u0105ce i proporcjonalne postanowienia dotycz\u0105ce wydawania i u\u017cytkowania instrumentu p\u0142atniczego.). Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce po dokonaniu zg\u0142oszenia zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 2 poszkodowany nie odpowiada za nieautoryzowane transakcje p\u0142atnicze, chyba \u017ce sam doprowadzi\u0142 umy\u015blnie do nieautoryzowanej transakcji.<\/p>\n Konkluzje<\/strong><\/p>\n Podsumowuj\u0105c, nale\u017cy wskaza\u0107, \u017ce w czasach post\u0119puj\u0105cej cyfryzacji i coraz to nowszych rozwi\u0105za\u0144 technologicznych w tym narz\u0119dzi wykorzystuj\u0105cych sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 nieautoryzowane transakcje p\u0142atnicze staj\u0105 si\u0119 bardzo z\u0142o\u017conym zagadnieniem stanowi\u0105cym wyzwanie dla zar\u00f3wno dla prawnik\u00f3w jak i instytucji dzia\u0142aj\u0105cych na rynku us\u0142ug p\u0142atniczych.<\/p>\n Koniecznym jest zatem \u015bcis\u0142a wsp\u00f3\u0142praca wy\u017cej wskazanych, niejednokrotnie przy wsparciu informatyk\u00f3w, aby m\u00f3c szczeg\u00f3\u0142owo przeanalizowa\u0107 ka\u017cdy przypadek wyst\u0105pienia nieautoryzowanej transakcji p\u0142atniczej celem podj\u0119cia odpowiednich dzia\u0142a\u0144 prawnych, ale tak\u017ce technicznych aby zapobiec wyst\u0119powania podobnym zdarzeniem w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n Waldemar Szubert – radca prawny<\/p>\n Micha\u0142 Szymankiewicz – radca prawny<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W dobie dynamicznego rozwoju elektronicznych us\u0142ug p\u0142atniczych oraz g\u0142o\u015bnych przypadk\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci przest\u0119pczej z tym zwi\u0105zanych kwestia odpowiedzialno\u015bci instytucji finansowej za nieautoryzowane transakcje p\u0142atnicze jawi si\u0119 jako jeden z kluczowych element\u00f3w funkcjonowania podmiot\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych w bran\u017cy rozlicze\u0144. Na instytucje finansowe, przede wszystkim banki, organy kontroli nak\u0142adaj\u0105 kolejne kary i kwestionuj\u0105 ich spos\u00f3b rozliczania si\u0119 z […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":5271,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-5272","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-obsluga-prawna","entry","has-media"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5272","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5272"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5272\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5273,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5272\/revisions\/5273"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5271"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5272"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5272"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5272"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}