Pytanie trzecie:<\/u><\/strong> \u201eCzy art. 23 dyrektywy 2008\/48\/WE w\u00a0kontek\u015bcie motywu 6, 8, 9 i\u00a047 dyrektywy nale\u017cy rozumie\u0107 w\u00a0ten spos\u00f3b, \u017ce\u00a0sprzeciwia si\u0119 on\u00a0przepisom krajowym, kt\u00f3re przewiduj\u0105 jedynie jedn\u0105 sankcj\u0119 za\u00a0naruszenie obowi\u0105zku informacyjnego na\u0142o\u017conego na\u00a0kredytodawc\u0119, niezale\u017cenie od\u00a0stopnia naruszenia obowi\u0105zku informacyjnego i\u00a0jego wp\u0142ywu na\u00a0ewentualn\u0105 decyzj\u0119 konsumenta co\u00a0do\u00a0zawarcia umowy kredytu, kt\u00f3ra\u00a0obejmuje uczynienie kredytu nieoprocentowanym i\u00a0bezp\u0142atnym?\u201d<\/p>\nOd czasu wydania ww. orzeczenia Internet i media spo\u0142eczno\u015bciowe zala\u0142a fala komentarzy, analiz i podsumowa\u0144, w kt\u00f3rych aktywnie udziela\u0142y si\u0119 obie zainteresowane strony.<\/p>\n
Czy w chwili obecnej mo\u017cemy jednoznacznie odpowiedzie\u0107 na pytanie czy wyrok TSUE w sprawie C-472\/23 by\u0142 prze\u0142omowy dla kt\u00f3rejkolwiek ze stron?<\/p>\n
W mojej opinii NIE, a pr\u00f3by forsowania takiego stanowiska przez kredytobiorc\u00f3w oraz firmy masowo skupuj\u0105ce roszczenia sankcji kredytu darmowego s\u0105 chybione.<\/p>\n
W pierwszej kolejno\u015bci, w mojej ocenie, okre\u015blenie \u201eprze\u0142omowy\u201d w kontek\u015bcie wydanego wyroku powinno by\u0107 u\u017cywane w spos\u00f3b oszcz\u0119dny i przemy\u015blany.<\/p>\n
Ka\u017cda z zainteresowanych stron interpretuje bowiem wydane orzeczenie na potrzeby w\u0142asnej sytuacji procesowej. Innymi s\u0142owy \u201epunkt widzenia zale\u017cy od punktu siedzenia\u201d.<\/p>\n
Co wi\u0119c wynika z wydanego orzeczenia?<\/p>\n
Ch\u0142odna ocena wydanego orzeczenia powinna w mojej ocenie doprowadzi\u0107 do wniosku, \u017ce TSUE nie orzek\u0142, i\u017c oprocentowanie kredytowanych koszt\u00f3w udzielenia kredytu jest niedopuszczalne. Jak wynika z odpowiedzi TSUE: (\u2026) \u201e<\/em>Z uwagi na og\u00f3\u0142 powy\u017cszych rozwa\u017ca\u0144 na pytanie pierwsze trzeba odpowiedzie\u0107, i\u017c art.\u00a010 ust.\u00a02 lit.\u00a0g) dyrektywy 2008\/48 nale\u017cy interpretowa\u0107 w\u00a0ten spos\u00f3b, \u017ce okoliczno\u015b\u0107, i\u017c w\u00a0umowie o\u00a0kredyt wskazano RRSO, kt\u00f3re okazuje si\u0119 zawy\u017cone ze wzgl\u0119du na to, \u017ce niekt\u00f3re warunki tej umowy zosta\u0142y nast\u0119pnie uznane za nieuczciwe w\u00a0rozumieniu art.\u00a06 ust.\u00a01 dyrektywy 93\/13, a\u00a0tym samym za niewi\u0105\u017c\u0105ce dla konsumenta, nie stanowi sama w\u00a0sobie naruszenia obowi\u0105zku informacyjnego ustanowionego w\u00a0tym przepisie dyrektywy 2008\/48.\u201d<\/strong> <\/em><\/p>\nPowy\u017csza odpowied\u017a na zadane pytanie prejudycjalne powinna w mojej ocenie by\u0107 oceniona jako korzystna dla bank\u00f3w i instytucji po\u017cyczkowych. Trybuna\u0142 bowiem orzekaj\u0105c w powy\u017cszy spos\u00f3b w mojej ocenie skutecznie wytr\u0105ci\u0142 z r\u0105k podstawowy i najcz\u0119\u015bciej u\u017cywany argument kredytobiorc\u00f3w oraz cesjonariuszy, kt\u00f3rzy uto\u017csamiali\u00a0 b\u0142\u0119dnie podan\u0105 wysoko\u015b\u0107 RRSO jako automatyzm dla zastosowania sankcji kredytu darmowego. Takie za\u0142o\u017cenie nie wynika z wyroku TSUE.<\/p>\n
W zakresie pytania drugiego – odno\u015bnie uwag dla og\u00f3\u0142u rozpatrywanych spraw z zakresu sankcji kredytu darmowego\u00a0 – TSUE zauwa\u017cy\u0142, \u017ce: (\u2026)\u201d Z powy\u017cszego wynika, \u017ce art.\u00a010 ust.\u00a02 lit.\u00a0k) dyrektywy 2008\/48 nale\u017cy interpretowa\u0107 w\u00a0ten spos\u00f3b, \u017ce warunki, na jakich op\u0142aty zwi\u0105zane z\u00a0wykonaniem umowy o\u00a0kredyt mog\u0105 ulec zmianie, powinny by\u0107 wskazane w\u00a0tej umowie w\u00a0spos\u00f3b jasny i\u00a0zwi\u0119z\u0142y, tak aby w\u00a0szczeg\u00f3lno\u015bci w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0innymi informacjami warunki te by\u0142y pozbawione wszelkiej obiektywnej nie\u015bcis\u0142o\u015bci mog\u0105cej wprowadzi\u0107 w\u00a0b\u0142\u0105d przeci\u0119tnego konsumenta, w\u0142a\u015bciwie poinformowanego oraz dostatecznie uwa\u017cnego i\u00a0rozs\u0105dnego<\/strong> co do istnienia zdarze\u0144 mog\u0105cych spowodowa\u0107 zmian\u0119 op\u0142at oraz co do zwi\u0105zku mi\u0119dzy zmian\u0105 op\u0142at a\u00a0tym zdarzeniem (zob. analogicznie wyrok z\u00a0dnia 21\u00a0grudnia 2023\u00a0r., BMW Bank i\u00a0in., C\u201138\/21, C\u201147\/21 i\u00a0C\u2011232\/21, EU:C:2023:1014, pkt\u00a0238)\u201d. <\/em>i dalej: (\u2026) \u201dDo s\u0105du odsy\u0142aj\u0105cego nale\u017cy zatem, przy uwzgl\u0119dnieniu powy\u017cszych wskaz\u00f3wek, zbadanie, w\u00a0jakim zakresie w\u00a0sprawie w\u00a0post\u0119powaniu g\u0142\u00f3wnym w\u0142a\u015bciwie poinformowany oraz dostatecznie uwa\u017cny i\u00a0rozs\u0105dny przeci\u0119tny konsument by\u0142 w\u00a0stanie na podstawie brzmienia warunk\u00f3w umownych dotycz\u0105cych zwi\u0119kszenia op\u0142at zwi\u0105zanych z\u00a0wykonaniem rozpatrywanej umowy jasno okre\u015bli\u0107 ewolucj\u0119 zakresu swojego zobowi\u0105zania w\u00a0trakcie wykonywania tej umowy.\u201d<\/em><\/p>\nTrybuna\u0142 udzielaj\u0105c odpowiedzi na zadane pytanie wskaza\u0142, \u017ce w\u0142adny do oceny wskazanych w pytaniu okoliczno\u015bci jest S\u0105d krajowy rozpoznaj\u0105cy spraw\u0119. Z uwagi na fakt, \u017ce kredytodawcy stosuj\u0105 ka\u017cdorazowo w\u0142asne wzorce umowne, z kt\u00f3rymi zapoznaje si\u0119 konsument to na s\u0105dzie krajowym ci\u0105\u017cy ocena czy spos\u00f3b w jaki podane s\u0105 tam informacj\u0119 jest dla danego konsumenta zrozumia\u0142y i pewny. Przy czym Trybuna\u0142 jak to ma w zwyczaju podkre\u015bli\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce nie mo\u017ce z pola widzenia s\u0105d\u00f3w krajowych umyka\u0107 okoliczno\u015b\u0107, \u017ce konsument powinien by\u0107 \u201edostatecznie uwa\u017cny i rozs\u0105dny\u201d<\/em>\u00a0 co powoduje, \u017ce nie mo\u017cna automatycznie ustali\u0107, \u017ce zawarte we wzorcu umownym informacje uzasadniaj\u0105 zastosowanie sankcji kredytu darmowego bez wcze\u015bniejszego rozeznania \u015bwiadomo\u015bci osoby kredytobiorcy.<\/p>\nMaj\u0105c na uwadze powy\u017csze nale\u017cy zatem oceni\u0107, i\u017c odpowied\u017a na pytanie drugie nie doprowadzi\u0142a do \u017cadnego \u201eprze\u0142omu\u201d w sprawach sankcji kredytu darmowego dla og\u00f3\u0142u rozpatrywanych spraw. Trybuna\u0142 w tym zakresie potwierdzi\u0142 wielokrotnie prezentowane stanowisko odno\u015bnie kompetencji s\u0105du krajowego rozpatruj\u0105cego dan\u0105 spraw\u0119 przez pryzmat \u015bwiadomo\u015bci rozumnego konsumenta.<\/p>\n
Odno\u015bnie pytania trzeciego Trybuna\u0142 wskaza\u0142, \u017ce (\u2026) \u201e<\/em>\u00a0Z uwagi na powy\u017csze rozwa\u017cania na pytanie trzecie trzeba odpowiedzie\u0107, \u017ce art.\u00a023 dyrektywy 2008\/48 w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0jej motywem\u00a047 nale\u017cy interpretowa\u0107 w\u00a0ten spos\u00f3b, \u017ce nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, kt\u00f3re przewiduje \u2013 w\u00a0przypadku naruszenia obowi\u0105zku informacyjnego na\u0142o\u017conego na kredytodawc\u0119 zgodnie z\u00a0art.\u00a010 ust.\u00a02 tej dyrektywy \u2013 jednolit\u0105 sankcj\u0119<\/strong> polegaj\u0105c\u0105 na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i\u00a0op\u0142at, niezale\u017cnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia, o\u00a0ile naruszenie to mo\u017ce podwa\u017cy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 oceny przez konsumenta zakresu jego zobowi\u0105zania.\u201d<\/em><\/p>\nPrzy czym w swoich rozwa\u017caniach poprzedzaj\u0105cych powy\u017csz\u0105 odpowied\u017a TSUE zaznaczy\u0142, i\u017c: \u201eZ tre\u015bci art.\u00a023 dyrektywy 2008\/48 w\u00a0\u015bwietle jej motywu\u00a047 wynika, \u017ce pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie ustanawiaj\u0105 przepisy dotycz\u0105ce sankcji maj\u0105cych zastosowanie w\u00a0przypadku naruszenia przepis\u00f3w krajowych przyj\u0119tych zgodnie z\u00a0t\u0105 dyrektyw\u0105 i\u00a0podejmuj\u0105 wszelkie niezb\u0119dne dzia\u0142ania w\u00a0celu zapewnienia stosowania tych sankcji. O\u00a0ile wyb\u00f3r sankcji pozostaje w\u00a0gestii pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, o\u00a0tyle jednak przewidziane w\u00a0ten spos\u00f3b sankcje powinny by\u0107 skuteczne, proporcjonalne i\u00a0odstraszaj\u0105ce. Oznacza to, \u017ce surowo\u015b\u0107 wspomnianych sankcji powinna by\u0107 adekwatna do wagi narusze\u0144, kt\u00f3re s\u0105 przez nie karane, zw\u0142aszcza przy zapewnieniu rzeczywi\u015bcie odstraszaj\u0105cego skutku i\u00a0przy przestrzeganiu og\u00f3lnej zasady proporcjonalno\u015bci<\/strong> [zob. podobnie wyrok z\u00a0dnia 21\u00a0marca 2024\u00a0r., Profi Credit Bulgaria (Us\u0142ugi dodatkowe zwi\u0105zane z\u00a0umow\u0105 o\u00a0kredyt), C\u2011714\/22, EU:C:2024:263, pkt\u00a052 i\u00a0przytoczone tam orzecznictwo].\u201d<\/em><\/p>\nPowy\u017csze oznacza, \u017ce TSUE potwierdzi\u0142, \u017ce jednolita sankcja kredytu darmowego przewidziana przez polskiego ustawodawc\u0119 nie sprzeciwia si\u0119 dyspozycji wskazanego w pytaniu prejudycjalnym art. 23 dyrektywy 2008\/48\/WE.<\/p>\n
Pytanie trzecie w mojej ocenie daje bardzo szerokie pole do dyskusji odno\u015bnie jego wp\u0142ywu na tocz\u0105ce si\u0119 post\u0119powania.<\/p>\n
Z jednej bowiem strony b\u0119dzie sugerowa\u0107, i\u017c ka\u017cde uchybienie powinno skutkowa\u0107 sankcj\u0105 kredytu darmowego w kszta\u0142cie okre\u015blonym w ustawie, z drugiej za\u015b z argumentacji wskazanej w wyroku TSUE jawi si\u0119 zgo\u0142a inny obraz interpretacji.<\/p>\n
Z wy\u017cej przytoczonej tre\u015bci motyw\u00f3w wyroku wynika, \u017ce surowo\u015b\u0107 sankcji powinna by\u0107 adekwatna do wagi narusze\u0144, skuteczna i posiada\u0107 przy tym odstraszaj\u0105cy charakter
\nz uwzgl\u0119dnieniem jednak zasady proporcjonalno\u015bci. Innymi s\u0142owy Trybuna\u0142 m\u00f3wi, \u017ce nie ka\u017cde uchybienie powinno skutkowa\u0107 tym samym rodzajem sankcji. By\u0107 mo\u017ce zatem, wobec tocz\u0105cych si\u0119 prac legislacyjnych nad zmian\u0105 ustawy o kredycie konsumenckim warto by rozwa\u017cy\u0107 pewn\u0105 gradacj\u0119 sankcji stosowanie do wagi ewentualnego naruszenia, kt\u00f3ra to gradacja rozwi\u0105za\u0142aby, przynajmniej cz\u0119\u015bciowo, omawian\u0105 problematyk\u0119 w zastosowaniu sankcji kredytu darmowego.<\/p>\n
Zanim jednak ustawodawca podejmie w tym zakresie wi\u0105\u017c\u0105ce decyzje, w obecnie zastanej sytuacji nie mo\u017ce uj\u015b\u0107 z pola widzenia znacz\u0105ca rola s\u0105d\u00f3w krajowych przy ocenie zasadno\u015bci zastosowania sankcji kredytu darmowego stosowanie do wagi ewentualnego naruszenia, bowiem wed\u0142ug TSUE sankcja jest zasadna \u201eo\u00a0ile naruszenie to mo\u017ce podwa\u017cy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 oceny przez konsumenta zakresu jego zobowi\u0105zania\u201d.<\/em><\/p>\nMaj\u0105c powy\u017csze na uwadze, nale\u017cy doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce s\u0105dy krajowe rozpoznaj\u0105ce sprawy z zakresu sankcji kredytu darmowego nie mog\u0105 z automatu orzeka\u0107, \u017ce sankcja kredytu darmowego jest zawsze zasadna je\u017celi dojdzie do uchybienia, a powinny bra\u0107 pod uwag\u0119 to czy stopie\u0144 uchybienia m\u00f3g\u0142 wp\u0142yn\u0105\u0107 na decyzj\u0119 konsumenta w przedmiocie zawarcia umowy kredytowej.<\/p>\n
Podsumowuj\u0105c ca\u0142o\u015b\u0107 rozwa\u017ca\u0144, w mojej ocenie nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce hurraoptymizm prezentowany przez kredytobiorc\u00f3w czy te\u017c podmioty skupuj\u0105ce masowo roszczenia sankcji kredytu darmowego i uznaj\u0105cy komentowany wyroku TSUE za prze\u0142omowy dla ich pozycji w procesie jest przedwczesny. Analiza wyroku wskazuje bowiem, \u017ce TSUE w \u017caden spos\u00f3b nie przes\u0105dzi\u0142 o bezwzgl\u0119dnej zasadno\u015bci ich roszcze\u0144. Nadto, lektura motyw\u00f3w zdaje si\u0119 potwierdza\u0107, \u017ce s\u0105dy krajowe dotychczas rozpatruj\u0105ce sprawy, kt\u00f3re w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci oddalaj\u0105 roszczenia kredytobiorc\u00f3w i parakancelarii skupuj\u0105cych roszczenia w spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy oceniaj\u0105 stopie\u0144 potencjalnych narusze\u0144 do mo\u017cliwo\u015bci zastosowania sankcji kredytu darmowego.<\/p>\n
Micha\u0142 Szymankiewicz<\/p>\n
radca prawny<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W dniu 13 lutego 2025 r. Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej (dalej: TSUE) w sprawie C-472\/23 na podstawie pyta\u0144 prejudycjalnych wystosowanych przez S\u0105d Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie\u00a0 dotycz\u0105cych sankcji kredytu darmowego wyda\u0142 d\u0142ugo wyczekiwany wyrok. Na przedmiotowe rozstrzygniecie z niecierpliwo\u015bci\u0105 oczekiwali zar\u00f3wno kredytobiorcy jak i kredytodawcy, w tym instytucje finansowe udzielaj\u0105ce po\u017cyczek. Pytania […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":5060,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-5061","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","entry","has-media"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5061","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5061"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5061\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5064,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5061\/revisions\/5064"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5060"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}