Zgodnie z procedur\u0105 prawa cywilnego nikt nie ma prawa odm\u00f3wi\u0107 zezna\u0144 w charakterze \u015bwiadka, a osoba wezwana do s\u0105du ma obowi\u0105zek z\u0142o\u017cenia zezna\u0144. Ustawodawca jednak wprowadzi\u0142 kilka wyj\u0105tk\u00f3w od powy\u017cszej regu\u0142y. Zgodnie z art. 261 \u00a7 1 k.p.c. prawo odmowy sk\u0142adania zezna\u0144 przys\u0142uguje ma\u0142\u017conkom stron, ich wst\u0119pnym, zst\u0119pnym i rodze\u0144stwu oraz powinowatym w tej samej linii lub stopniu, jak r\u00f3wnie\u017c osobom pozostaj\u0105cym ze stronami w stosunku przysposobienia. Co jednak wa\u017cne prawo odmowy zezna\u0144 trwa nadal po ustaniu ma\u0142\u017ce\u0144stwa lub rozwi\u0105zaniu stosunku przysposobienia.
\nOznacza to, \u017ce wy\u017cej wymieniony kr\u0105g os\u00f3b mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 sk\u0142adania zezna\u0144. Aby skorzysta\u0107 z tego uprawnienia nale\u017cy z\u0142o\u017cy\u0107 stosowne o\u015bwiadczenie o skorzystaniu z prawa do odmowy zezna\u0144. O\u015bwiadczenie takie mo\u017ce by\u0107 z\u0142o\u017cone zar\u00f3wno na pi\u015bmie, jak i ustnie do protoko\u0142u, jednak najp\u00f3\u017aniej w trakcie sk\u0142adania zezna\u0144. Jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cne z tego wzgl\u0119du, \u017ce z\u0142o\u017cone zeznania nie mog\u0105 by\u0107 uznane za nieby\u0142e, je\u017celi \u015bwiadek zosta\u0142 prawid\u0142owo pouczony o tre\u015bci art. 261 k.p.c. (Manowska Ma\u0142gorzata (red.), Kodeks post\u0119powania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-505(38), wyd. III).
\nNale\u017cy jednak\u017ce mie\u0107 na uwadze, \u017ce zgodnie z art. 261 \u00a7 1 k.p.c. in fine odmowa zezna\u0144 nie jest dopuszczalna w sprawach o prawa stanu, z wyj\u0105tkiem spraw o rozw\u00f3d. Wyj\u0105tek przewiduje r\u00f3wnie\u017c art. 662 k.p.c., zgodnie z kt\u00f3rym \u015bwiadkowie testamentu ustnego nie mog\u0105 odm\u00f3wi\u0107 zezna\u0144 ani odpowiedzi na pytanie.
\nOd prawa do odmowy sk\u0142adania zezna\u0144 nale\u017cy odr\u00f3\u017cni\u0107 prawo odmowy odpowiedzi na poszczeg\u00f3lne pytania. Zgodnie z art. 261 \u00a7 2 k.p.c. \u015bwiadek mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 odpowiedzi na zadane mu pytanie, je\u017celi zeznanie mog\u0142oby narazi\u0107 jego lub jego bliskich, wymienionych w paragrafie poprzedzaj\u0105cym (patrz: akapit 1.) na odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105, ha\u0144b\u0119 lub dotkliw\u0105 i bezpo\u015bredni\u0105 szkod\u0119 maj\u0105tkow\u0105. Co wa\u017cne jako osoby bliskie nale\u017cy kwalifikowa\u0107 jedynie osoby wymienione w ww. przepisie, a nie osoby pozostaj\u0105ce w faktycznym po\u017cyciu.
\nJak podnosi si\u0119 w doktrynie, odmawiaj\u0105c udzielenia odpowiedzi na pytanie, \u015bwiadek powinien wskaza\u0107 na przyczyn\u0119 odmowy tak, by s\u0105d m\u00f3g\u0142 zweryfikowa\u0107, czy istnieje realna mo\u017cliwo\u015b\u0107 nara\u017cenia jego lub jego bliskich na odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105, ha\u0144b\u0119 lub dotkliw\u0105 i bezpo\u015bredni\u0105 szkod\u0119 maj\u0105tkow\u0105. (Manowska Ma\u0142gorzata (red.), Kodeks post\u0119powania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-505(38), wyd. III).
\nPrawo odmowy odpowiedzi na poszczeg\u00f3lne pytania przys\u0142uguje r\u00f3wnie\u017c w sytuacji, gdy zeznanie mia\u0142oby by\u0107 po\u0142\u0105czone z pogwa\u0142ceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Do takiej zobowi\u0105zani s\u0105 mi\u0119dzy innymi lekarze, radcowie prawni, adwokaci czy doradcy podatkowi. Tak\u017ce duchowny mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 zezna\u0144 co do fakt\u00f3w powierzonych mu na spowiedzi.
\nBior\u0105c pod uwag\u0119 powy\u017csze, uzna\u0107 nale\u017cy, \u017ce nasz system prawa przewiduje wyj\u0105tki od obowi\u0105zku sk\u0142adania zezna\u0144 \u2013 w omawianym wypadku w sprawach cywilnych. Co jednak kluczowe \u2013 jak podkre\u015bli\u0142 S\u0105d Najwy\u017cszy \u2013 odmowa nie mo\u017ce zosta\u0107 negatywnie zakwalifikowana przez s\u0105d, gdy\u017c motywy sk\u0142aniaj\u0105ce osob\u0119 blisk\u0105 do odmowy zezna\u0144 mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne, skorzystanie za\u015b z takiego prawa wy\u0142\u0105cza posiadane przez ni\u0105 wiadomo\u015bci z materia\u0142u dowodowego sprawy, ale w \u017cadnym razie nie uprawnia do wyci\u0105gania wniosk\u00f3w niekorzystnych dla strony, na kt\u00f3rej \u017c\u0105danie \u015bwiadek zosta\u0142 powo\u0142any (wyrok SN z dnia 26.10.1971 r. sygn. akt I CR 446\/71).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zgodnie z procedur\u0105 prawa cywilnego nikt nie ma prawa odm\u00f3wi\u0107 zezna\u0144 w charakterze \u015bwiadka, a osoba wezwana do s\u0105du ma obowi\u0105zek z\u0142o\u017cenia zezna\u0144. Ustawodawca jednak wprowadzi\u0142 kilka wyj\u0105tk\u00f3w od powy\u017cszej regu\u0142y. Zgodnie z art. 261 \u00a7 1 k.p.c. prawo odmowy sk\u0142adania zezna\u0144 przys\u0142uguje ma\u0142\u017conkom stron, ich wst\u0119pnym, zst\u0119pnym i rodze\u0144stwu oraz powinowatym w tej samej […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-1747","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ogolne","entry"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1747","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1747"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1747\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3150,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1747\/revisions\/3150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/i-rs.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}